Nieuwe huisstijl

Mirjam Flik (Stedelijk Museum Bulletin 3, 2008)

Naast een nieuw gebouw krijgt het Stedelijk Museum ook een nieuwe huisstijl. Een werkgroep onder leiding van directeur Gijs van Tuyl is vanaf begin dit voorjaar bezig met het ontwikkelen van een grafische identiteit voor het ‘nieuwe’ Stedelijk. Er is gekozen voor een internationale competitie die uitgezet wordt onder meerdere bureaus. Grafisch ontwerper Gerard Hadders is als extern adviseur aangetrokken voor het inhoudelijk begeleiden van de huisstijlcompetitie. Dit jaar staat in het teken van de artistieke ontwikkeling van de huisstijl. In 2009 wordt tijdens de implementatiefase verder gewerkt aan voorlichting en het naleven van de huisstijl.
 
De werkgroep is begonnen met het samenstellen van een programma van eisen en het aanleggen van een longlist. Er zijn portfolio’s opgevraagd en in augustus is de longlijst van in totaal zestien bureaus teruggebracht naar zes kandidaten. Een belangrijk selectiecriterium was de vraag of een bureau in staat is om tot een ‘hybride stijl’ te komen. Het idee om de kandidaten een systeem van tekens te laten ontwikkelen is ontleend aan het werk van oud-Stedelijk-directeur Willem Sandberg. Zijn werk laat zien dat verscheidenheid of veelsoortigheid kan leiden tot een consequente grafische stijl van een museum.

Belangrijk onderdeel in het competitiedocument is de relatie met het verleden. Er is een visueel dossier samengesteld over de geschiedenis van het grafisch ontwerpen van het Stedelijk met daarin ook de rol van grafisch ontwerp in de architectuur. Er is een merkanalyse uitgevoerd en een inventarisatie van dragers gemaakt (van visitekaartje tot en met de wegbewijzering naar de toiletten). Binnen een bescheiden concurrentieonderzoek is gekeken naar de stijl van bijvoorbeeld het Guggenheim, de Tate en het Centre Pompidou. Er is ook gekeken naar raakvlakken (soms letterlijk) met het gebouw en de architectuur. Met architectenbureau Benthem Crouwel is gezocht naar een mogelijke grafische oplossing voor de ‘badkuip’ (Mels Crouwel: ‘Wat mij betreft mag je hem helemaal volplakken.’) en de wegbewijzering van de hoofdingang. Met ontwerper Gillian Schrofer van Concern is vanuit grafisch perspectief gekeken naar het restaurant en de mogelijkheid om ‘iets te doen met een neon tekst op de groene graswand van het restaurant.

Woensdag 27 augustus vond de eerste aftrap plaats van de competitie voor de nieuwe huisstijl: zes bureaus kwamen naar Amsterdam voor een kennismaking, een eerste briefing en een bezoek aan de bouwlocatie op het Museumplein. Een spannende mix van grafisch talent. Met uit Nederland, om te beginnen, het duo Armand Mevis en Linda van Deursen (Mevis en van Deursen). Zij zijn onder meer verantwoordelijk voor de huisstijl voor Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en verschillende publicaties over architectuur en vormgeving. Ook wonnen ze eerder de competitie voor de grafische identiteit van de stad Rotterdam. De tweede Nederlandse kandidaat is Lust Typography uit Den Haag. Deze grafische ontwerpstudio heeft ervaring met uiteenlopende media, waaronder grafische vormgeving, interactieve installaties en ‘architectural graphics’. Irma Boom, de derde Nederlander, ontwierp onder veel meer voor het Nederlands Architectuur instituut, het Vitra Museum, Ferrari, het Prins Claus Fonds, de SHV, OMA/Rem Koolhaas en het Rijksmuseum.
 
Uit Frankrijk komen de kandidaten Atelier de Création Graphique, onder leiding van Pierre Bernard, en Pierre di Sciullo. De eerste, Atelier de Création Graphique, voert opdrachten uit op zeer verschillende gebieden zoals publicaties, affiches, bewegwijzering en huisstijlsystemen. De belangrijkste opdrachtgever vanaf 2001 was het Centre Pompidou in Parijs. Pierre Bernard was winnaar van de Erasmusprijs in 2006. Pierre di Sciullo, grafisch ontwerper en typograaf uit Parijs, is vooral bekend door zijn eigen magazine Qui Résiste en zijn uitgebreide werk op het gebied van typografie. Voor zijn uitgebreide onderzoek op het gebied van de typografie won Di Sciullo in 1995 de Charles Napels Prijs.
De enige Engelse gegadigde, Graphic Thought Facility, heeft zich na de eerste kennismakingsronde, in verband met andere prioriteiten en beperkte beschikbaarheid, helaas teruggetrokken uit de competitie.

Na een aantal begeleidingsrondes in september zal medio december onder leiding van een internationale jury, het winnend concept bekend worden gemaakt. Met Premsela, dutch platform for design and fashion, wordt de mogelijkheid onderzocht voor een eindpresentatie van het ontwerpproces in 2009, in combinatie met een documentaire en een publicatie.


Mirjam Flik is freelancer in de culturele sector en projectleider werkgroep nieuwe huisstijl Stedelijk Museum Amsterdam