Interview Pierre di Sciullo
Pierre di Sciullo, nieuwe ontwerper voor het Stedelijk
De Franse ontwerper Pierre di Sciullo werd in januari door een jury uitverkozen om de nieuwe huisstijl van het Stedelijk te ontwerpen. Inmiddels reist hij op en neer tussen Parijs en Amsterdam voor de eerste oriënterende gesprekken met curatoren en conservatoren, zodat hij een nauwkeurige indruk kan krijgen van de identiteit en de plannen van het museum. 'Ik rende schreeuwend van blijdschap door de kamer.'
Wie is Pierre di Sciullo?
'Ik ben 47 jaar oud, geboren in Parijs, en autodidact. Ik heb ongeveer drie weken op een kunstopleiding doorgebracht en toen had ik er genoeg van. Ik was enorm hongerig, op zoek naar nieuwe dingen, naar inspiratie, en ik vond daar alleen gefrustreerde docenten die ver af stonden van de realiteit en het professionele leven. Van grafisch ontwerpen en typografie had ik op dat moment nog nooit gehoord. Ik heb toen een baantje genomen in een laboratorium waar ik met apen ging werken.
Daarnaast ben ik toen mijn eigen blad gaan uitgeven. Nou ja, kopiëren. Dat noemde ik Qui Résiste en mijn bureau heet nog steeds zo. Dat blad was het toegangskaartje waarmee ik andere grafisch ontwerpers ontmoette en het was tegelijk de basis voor al mijn experimenten. Daar kon ik ontdekken wat ik wilde: het ontwerpen van letters door tekst en beeld met elkaar te confronteren.'
Waar kwam die drang vandaan?
'Ik wilde al veel langer creatief bezig zijn. Toen ik zeventien was, wilde ik het liefst animatiefilms maken. Dus dat ik twee jaar geleden als regisseur mee kon werken aan de animatiefilm Peur du Noir, was een droom die uitkwam. In het begin deed ik vervelende baantjes voor het geld en tussendoor publiceerde ik steeds mijn eigen tijdschrift. In het vijfde nummer ben ik begonnen met het ontwerpen van lettertypen. Dezelfde esprit die ik toen had, probeer ik nu aan mijn studenten over te brengen. Ik moedig ze aan om zelf te experimenteren en zo te ontdekken wat ze willen. Ik wil geen goeroe zijn. Want dat ben ik niet. Ik ben misschien een rare grafisch ontwerper omdat ik moeilijk vast te pinnen ben. Maar daar houd ik van. Ik wil open staan voor alles en nieuwsgierig blijven.'
Wat deed u toen u hoorde dat u gewonnen had?
'Ik was alleen in een huis in het zuiden van Frankrijk. Zonder internet. Ik zat voor een raam en de zon scheen door het raam naar binnen, heel mooi, en toen belde Gijs van Tuyl. Ik nam de telefoon op en Gijs zei dat ik de winnaar was geworden. Ik zei tegen hem: "Je maakt een grap!" En toen werd de verbinding verbroken. Hij belde terug maar tussendoor heb ik door de kamer lopen schreeuwen van blijheid. Het was een grote verrassing, omdat de andere kandidaten erg goed zijn. Ik heb erg mijn best gedaan en ik geloofde heel erg in mijn ontwerp. Maar in mijn achterhoofd dacht ik: nee, dat win ik nooit want de anderen zijn te goed.'
Wat betekent het Stedelijk voor u?
'Veel licht en meesterwerken toen ik er lang geleden voor het eerst kwam. Maar nu, op het gebied van grafisch ontwerpen, een van de belangrijkste musea van de wereld. In Frankrijk is het erg beroemd onder grafisch ontwerpers. Verschillende Franse ontwerpers hebben hier hun tentoonstellingen gehad. Zoals Pierre Bernhard, die een goede vriend van me is. Ik was hier toen hij de Erasmusprijs kreeg in 2006. Maar vooral betekent het Stedelijk voor mij een museum dat in de speerpunt van de moderne kunst wil bezig zijn.'
Wat is het belangrijkste dat u met een nieuw ontwerp wilt uitdrukken?
'Ik zal proberen een identiteit te ontwikkelen die meerdere betekenissen heeft. Wanneer mensen naar posters en advertenties kijken moeten ze voelen dat het Stedelijk een heel levende, diverse en rijke verschijning is. En het belangrijkst zal zijn dat de visie van het museum op leven en kunst erin zal doorschijnen.'
Kan zo'n nieuw ontwerp ook totaal breken met de traditie? Met alle ontwerpen van het museum die voor u kwamen?
'Dat beantwoord ik met een citaat van Arnold Schönberg: 'Elk van de kleine onderdelen van een ketting is door een revolutionair gemaakt.' Maar in het grote geheel is alles met elkaar verbonden en bouwt ook een revolutie voort op wat er eerst was.'
Wat vindt u van de kritiek dat uw stijl nogal retro is?
'Ik zie soms wel verwijzingen naar andere ontwerpers in mijn werk. Soms denk ik: hé, frappant, dat lijkt verbonden met het werk van Roger Excoffon, bijvoorbeeld. Soms weet ik waar het vandaan komt. Omdat ik een bepaalde geometrische beslissing heb genomen waardoor iets op het werk van een andere ontwerper gaat lijken. Maar soms ontstaat er ineens en onverwacht een overeenkomst. Ik ben niet nostalgisch, dat is eigenlijk mijn antwoord op je vraag. Maar ik kan mijn ogen niet sluiten voor de wereld, ik sta midden in die wereld. Mijn werk komt voort uit die wereld. Ik creëer iets nieuws uit alles om me heen.'
En wat vindt u van het commentaar dat uw werk behoorlijk in de Franse traditie staat?
'Tja, wat zal ik zeggen. Ik ben Frans. Maar ik ben het niet eens met die kritiek. Ik voel me ergens wel verbonden met het moderne Franse grafisch ontwerpen. En dat is dat ik probeer in mijn werk met de straat verbonden te zijn en niet alleen te ontwerpen voor een elitaire toplaag. Laten we zeggen dat ik rekening houd met de politieke dimensie van het grafisch ontwerpen. Zoals Jan van Toorn dat hier in Nederland deed.'
Het juryrapport sprak van 'speelse anarchistische mentaliteit'. Bent u zo'n speelse anarchist?
'Ja, daar houd ik van. Als grafisch ontwerper heb je een sterke neiging om orde aan te brengen in je werk. Je verandert bijna vanzelf in een "man van wetten". En ik ben geen man van wetten. Ik wil geen man van wetten zijn. Ik wil als ontwerper geen politieman zijn voor de artistieke werken van het museum, als je begrijpt wat ik bedoel. De huisstijl die ik ontwerp moet daar open tegenover staan.'
Gaat u naar Amsterdam verhuizen.
'Nee. Maar ik zal er wel vaak zijn want ik wil graag de toon van deze stad ontdekken. Maar mijn plek is toch echt in die kleine buitenwijk van Parijs.'